Publicaties van Heemkundevereniging Buggenum

Nieuwsbrief zomer 2022

Landweerstraat in Buggenum. 

Waar komt de naam Landweerstraat vandaan ? In veel dorpen of gehuchten in onze omgeving is de naam Landweer verbasterd b.v. in Kessel is het De Lanterd geworden vroeger op de grens tussen Graafschap Horn en Land van Kessel. Maar hier in Buggenum is dat niet gebeurt. Toch weten velen niet meer van het bestaan van een Landweer af. Een Landweer is een eenvoudige versterking in het landschap een aarde wal begroeid met dichte begroeiing  vaak ook omringt met water waar mensen zich vroeger verschuilde tegen roofbenden en plunderende legers. Zo zijn ook in Buggenum, Neer en Kessel wegen of gebiedjes vernoemd naar de Landweer. Vooral in de 14 en de 15 eeuw werd veelvuldig gebruik gemaakt van dergelijke vluchtplaatsen. Vele oudere Buggenummers kunnen zich de Noot-Hegge nog herinneren. Dit was ook een plek waar men zich bij onraad verschanste. En daar komt ook de naam Schans vandaan. Een plek waar men zich verschanste. Voorbeelden in onze omgeving zijn Neer, Beesel en Ell waar nog schansen bewaard of hersteld zijn.

Maasveren,

 

 
Buggenum had vroeger een belangrijke oversteek van de Maas, de weg van Keizerbos naar Maastricht. Tussen die grote veren waren ook talrijke kleine pontjes waar mensen te voet of met handbagage overstaken naar b.v. de markt in Roermond. Zo had Kasteel Hilleraad in Boukel een pontje voor oversteek naar de gronden in Buggenum en Neer om er te gaan jagen. Een kastelein in Asselt vervoerde zelfs klanten gratis heen en weer. Het veer in Buggenum was een rijks veer dat jaarlijks werd verpacht aan de hoogst biedende. Dit waren vaak de uitbaters van het plaatselijke Veerhuis. Het oude Veerhuis was  een plek waar mensen elkaar troffen op doorreis. Het was vaak een Herberg aan het water. Het Veerhuis in Buggenum wisselde regelmatig van eigenaar en het kwam regelmatig voor dat de uitbater trouwde met een vrouw uit Buggenum. Het hele verhaal over de veren is te lezen in de Heemkamer in Buggenum in het jaarboek van Heemkundevereniging Maas en Swalmdal. 

 Rabo clubsupport, 

Van 7 t/m 27 september kunnen leden van de Rabobank hun favorietenclubs steunen door hun stem uit te brengen op hun of haar favorieten club. Heemkundevereniging Buggenum neemt al vele jaren deel aan de actie. Ook dit jaar doen we mee en willen jullie vragen om u stem. Wij kunnen jullie stem met daaraan gekoppelde financiële bijdrage namelijk erg goed gebruiken voor de kosten die wij maken voor het digitaliseren van de voor Buggenum belangrijke documenten en foto’s. Door uw stem draagt u bij aan het bewaren van ons verleden voor de toekomst. Steun ons door u stem uit te brengen op Buggenum door de Eeuwen Heen. Alvast Bedankt. 
 

Belangstelling Heemkunde. 

Uit onderzoek blijkt de belangstelling voor lokale geschiedenis groeit. Men is vooral geïnteresseerd in streektaal, gebieden in het landschap zoals toponiemen, straten en gebouwen. Wie heeft er in mijn huis gewoond en met hoe velen waren zij. Maar ook de welvaart en welzijn van onze voorouders waren gerelateerd aan de bodem en streek waarin zij leefden. 
Heemkundeverenigingen bouwen door de jaren heen een schat aan uiteenlopende informatie over hun woonplaats op. Informatie waar allerlei instanties en particulieren  geregeld een beroep op kunnen doen. Buggenum beschikt over een eigen Heemkamer waar leden elkaar kunnen ontmoeten en waar ook archiefmateriaal verzameld wordt. Heemkundeverenigingen Buggenum heeft zich ten doel gesteld de vergaarde en bestudeerde informatie te delen met belangstellenden. Dit gebeurt door lezingen, excursies en publicaties in de vorm van nieuwsbrieven, publiceren van foto materiaal op b.v. Facebook of een ander sociaal media, dit neemt een enorme vlucht. Wij als Heemkunde Buggenum zijn op zoek naar mensen die ons willen helpen om zo veel mogelijk van ons dorp voor het nageslacht te bewaren. Het is een heel interessante hobby en tevens  leerzame hobby die weinig geld hoeft te kosten. Geef u op als lid van Heemkundevereniging Buggenum via mail met vermelding van naam, adres, geboorte datum en mailadres. We vragen een bijdrage van 15 euro per jaar per lid. 

 Heemkundedag


Op zondag 18 september 2022 kunnen alle belangstellenden  van 11.00 uur ’s morgens tot 17.00 uur de Heemkundedag bezoeken, die georganiseerd wordt door de gezamenlijke Heemkundeverenigingen uit de gemeente Leudal. Deze gezamenlijke Heemkundedag vindt plaats op het terrein van Buitencentrum De Spar aan de Roggelseweg in Haelen.
 
Het thema van de gezamenlijke Heemkundedag is “Kintj gae ze nog?”. De diverse Heemkundeverenigingen zullen ieder voor zich bekende of onbekende inwoners uit vroegere jaren uit hun eigen dorp presenteren. Het gaat om de Heemkundeverenigingen van Baexem, Buggenum, Haelen, Heibloem, Heythuysen, Horn, Neer, Nunhem, Roggel en Hunsel.  Daarnaast stellen de Heemkundeverenigingen zichzelf en hun activiteiten en publicaties voor aan de bezoekers.

 

Kademuur aan de Maas

Maaskade nabij het End te Buggenum

Buggenum en de Maas zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een van de plaatsen waar dit naar voren komt is de kade gelegen aan de Maas, ter hoogte van het Veerhuis. Deze kade, met een in kruisverband gemetselde muur, gebaseerd op de ingemetselde muursteen, in oktober 1948 aangelegd en is voor Buggenum van groot historisch en landschappelijk belang. 

De aanleiding voor de aanleg van deze kade is de afsnijding van de Maasbocht ter hoogte van Buggenum eind jaren veertig, begin jaren vijftig. Hierdoor kwam het gebied genaamd de Aanwas aan de overkant van de Maas te liggen en werd het grondgebied van Buggenum een stuk kleiner. Op de Aanwas lag ook een boerderij genaamd de Maas Bongaard, die met de kanalisatie van de Maas verdwenen is. 

Vanaf deze kade heb je heden ten dage een prachtig uitzicht op de Maas en hier kwamen Buggenum en de Maas, met uitzondering van hoogwater, het dichts bij elkaar. Deze plek is dan ook het End genaamd. Tot 1947 kon je ter hoogte van de kade met een veerpont naar het aan de overkant gelegen Koningsgriend oversteken en verder reizen richting Asselt, Leeuwen en/of Roermond. Ten minste vanaf ca. 1850 werd voor de oversteek gebruik gemaakt van een (Rijks)gierpontveer. 

Met de aanleg van het Lateraalkanaal, gelegen tussen Heel en Buggenum, werd na de ingebruikname in 1972, de bevaarbaarheid van de Maas verder verbeterd en de vaarlengte verkort. Dit leverde een behoorlijke tijdswinst op voor de beroepsvaart. Vanaf de kade heb je een goed overzicht op de verschillende Maasstromen die hier bij elkaar komen. Met de aanleg van het Lateraalkanaal werd het ook noodzakelijk om een nieuw koelwater afwateringskanaal voor de Maascentrale te graven. Hierbij  werd de kade afgesneden van Buggenum en kwam het op een schiereiland te liggen. Tevens werden ten behoeve van deze aanleg enkele woningen gesloopt, waaronder het oude Veerhuis. De toenmalige weg die tussen de kade en de Maas liep en nog herkenbaar is aan de lage reling langs de Maas werd destijds verlegd en kwam voor het afwateringskanaal te liggen en heet tegenwoordig de Dorpsstraat.

Op deze historische plek staat nog een andere bijzonderheid, namelijk een zogenaamde Beperkt winterbedpaal (Bwbp nr. 197).[1] Deze paal bepaald het scheidingspunt tussen het Onbeperkt Winterbed (OWB) en Beperkt Winterbed (BWB) en geeft aan tot waar het water van de Maas vrije (onbeperkte) doorgang moet hebben, het Onbeperkt Winterbed. Hier mogen dan ook geen obstructies, zoals heggen, draad en palen etc. staan. Landinwaarts, in het Beperkt Winterbed mogen wel beperkte obstructies staan. 

Gezien de ligging en de historische en landschappelijke waarden die aan deze specifieke locatie zijn verbonden, pleiten wij, namens de heemkunde vereniging Buggenum door de Eeuwen heen, ervoor om deze plek te behouden en te integreren in de nieuwe Maaswerken. 

 

Jos Swart, 31 maart 2022




Paschalis Schmeits      

Pastoor Buggenum 1895 tot 1902


Maria Paschalis Schmeits, geb. Sittard 21 aug. 1851, overl. Venray 11 okt. 1919
                     zoon van Reiner Cornelius Schmeits en Maria Theresia Clauwen
                     priester gewijd Roermond 31 maart 1875
                     kapelaan Maastricht H. Servatius 1875 tot 1895
                     pastoor Venray H. Petrus Banden 1902 tot 1919
 "Hij muntte uit door velerlei en zeldzame begaafdheden. Hij verwierf zich een grote naam door zijn redevoeringen en lezingen over wetenschappelijke onderwerpen en door zijn studies in tijdschriften en boeken. Hij was vooral deskundig ten aanzien van de bouwgeschiedenis van de St. Servaaskerk in Maastricht. 
       Verder was hij een goed musicus en een bevorderaar van de kerkmuziek. Zijn kennis verwierf hij door zelfstudie. In Buggenum heeft hij zich samen met de toenmalige Burgemeester Theodoor Verheggen ingezet voor de belangen van de boeren. In Buggenum werd in 1900 het zilveren priesterfeest van pastoor Schmeits luisterrijk gevierd. De parochianen schonken hem bij die gelegenheid een kostbare antieke zilveren   
   schotel, welke werd nagelaten aan de St. Aldegundis parochie. De oude vader van pastoor Schmeits, die de laatste jaren te Buggenum bij zijn enige zoon inwoonde, stierf in Buggenum en werd te Buggenum begraven." De straat in Buggenum die eerder Kerkstraat heette werd ter ere van pastoor Schmeits hernaamd tot Past. Schmeitsstraat.

Bron: Buggenum door de Eeuwen Heen, L. van Bilsen / Florack o.c. 


Buggen-heim aan de Maas
In onze geschied en Heemkundige wereld is er nogal wat gespeculeerd over de naam Buggenum. Zagen sommigen er de ombuigende  Maas in uitgedrukt (buigen-om), anderen dachten aan een groepje beuken, waaronder de Buggenumse stamvaders eens hun verblijf zouden hebben gevestigd (Beukenheim) . Het is evenwel zeer twijfelachtig , of de ombuigende Maas of de struise beuk ooit invloed hebben uitgeoefend op de nomenclatuur van het dorp aan de Maas. Noch de oudste benaming , Buickenheim (1243) en Bugghenum (1400) noch de plaats naamkunde verenigen zich met een dergelijke uitleg. In oorsprong was het dorpje waarschijnlijk het “heim “  van een familie Buggen. Nu wordt algemeen aangenomen, dat plaatsen, wier namen samengesteld zijn uit een persoons- of zakennaam en het achtervoegsel ‘heim” van Frankische oorsprong zijn. Wij zouden het dorp tekort doen, als wij de ouderdom gingen bepalen met deze maatstaf. De praehistorische vondsten wijzen uit dat het dorp voor onze jaartelling werd bewoond.
Bron H. Hogenland


E

Buggenums Buiten-ommetje is een bewegwijzerde wandelroute van Stichting Buggenum door de Eeuwen Heen deels buiten bebouwde kom van Buggenum. Bijgevoegd kaartje is de rode lijn aangegeven via wandelknooppuntennetwerk, groene lijn wordt aangegeven met voetjes. 
We starten bij de kerk knooppunt 97 en lopen de Nussenstraat in. We volgen knooppunten 96-91 dan richting 62. Bij het Wijers veldkruis volgen we rechts de voetjes. Deze volgen we tot aan de sorteermolen van de grindwinning. Dan volgen we weer de knooppunten 71-72-74-73 en 97. Je kunt de route ook tegengesteld lopen. De route is 6 km lang.
Het Buggenums Buiten-ommetje loop voornamelijk door het noordelijk deel van het buitengebied van Buggenum, het Buggenumseveld. Dorp en buitengebied zijn herkenbaar als een landschappelijke sterk samenhangend eenheid, die, ondanks de diverse ingrepen in het terrein afleesbaar is als een redelijk gaaf en oorspronkelijk landschapstype. De cultuurhistorische betekenis is dan ook groot. Het Maasdal is hier 3 km breed en reikt tot Asselt en Leeuwen. Verder van de Maas liggen de hogere vruchtbare rivierkleigronden die voor grootschalige akkerbouw worden gebruikt. Onder invloed van de rivier heeft het maaiveld plaatselijk een sterk glooiend verloop. Het wegenpatroon door het veld heeft zijn oorspronkelijk spinragpatroon behouden. Het veld presenteert zich aan de wandelaar als een grootschalig gebied met boerderijen aan de randen en hier en daar staat een boom.  


KNOPEN LOPEN: Buggenum,  Rivier en dorp
Buggenum, een eeuwenoud dorp aan de Maas.  Tijdens de wandeling zullen we de rivier maar even te zien krijgen, maar wel zullen we ervaren dat de Maas nadrukkelijk een stempel op het dorp heeft gedrukt.
We beginnen aan de wandeling van ruim 8 kilometer bij knooppunt 97, nabij de kerk, en wandelen de tegenover de kerk gelegen laagte, Mooi Buggenum,  in naar knooppunt  98.
Voordat de hoogwaterbeschermingsmaatregelen werden uitgevoerd vulde deze laagte zich bij vrijwel elke hoogwaterstand van de Maas met water. In 1993 en 1995 stond het water tot ongeveer 1 meter hoog in de huizen aan de Dorpsstraat.  De schade was enorm.
We vervolgen onze weg via de Berikstraat en een grindweg tussen velden door en komen weer in de bebouwde kom. Knooppunt 94 is wat moeilijk te vinden. Vanuit dit knooppunt lopen we langs de achterzijde van een nieuwbouwwijkje met de naam Galgenberg. De plaats dus waar in vervlogen tijden de niet gehoorzame Buggenummers publiekelijk werden terechtgesteld.
Nog even door de bebouwde kom en dan door het Buggenumseveld richting Neer. Geniet van het mooie open  uitzicht richting het buurdorp. Het lager gelegen deel van het gebied aan uw rechterhand is een vroegere meander van de Maas. Ook via dit lager gelegen land bereikte in het verleden het maaswater de bebouwing van Buggenum.
 
We wandelen  langs een meertje dat in de afgelopen jaren is ontstaan door grindwinning. De ontgrinding is voltooid en de plas is heringericht maar het een en ander ziet er nog een beetje kaal uit. Anders is dit bij de Bouxweerd, een plas die zo’n 60 tot 70 jaar geleden is ontstaan. Neem even de tijd om bij de vogelkijkwand het leven op deze, mooi begroeide, plas te bekijken.
Via de groene uiterwaarden van de rivier gaat het weer richting dorp. In de verte de sky-line van Roermond. 
Links van ons, door een opening in het groen, kunnen we even een blik werpen op de rivier die, mogen we zeggen?, een haat-liefdeverhouding heeft met het dorp.
Bij knooppunt 72 nemen we het pad tussen groene hagen naar knooppunt 70. Het pad maakt deel uit van een uniek netwerk  van vluchtpaden. De paden liggen op de hoger gelegen delen van het dorp en werden gebruikt als “verkeersaders”  op momenten dat de lager gelegen straten werden overstroomd. 
Loop nog even bij Sint Aldegundis naar binnen. Men zegt dat zij, onder andere, wat voor u kan betekenen als u last heeft van hoofd- of keelpijn. Sint Aldegundis wordt ook aangeroepen ter bescherming tegen kanker. Na het bezoek aan haar loopt u over de Holstraat en de Pastoor Schmeitsstraat weer naar het beginpunt.
 
De route is te volgen via de knooppunten 97-98-95-94-92-90-91-62-48-44-71-72-70-99-97


Links 

www.Dorpsraadbuggenum.nl
www.BuggenuminBeeld.nl

Websites Ton Metsemakers:

www.Buggenumseveld.nl
www.Arixjuffrouw.nl


Website Aezel Projek:

http://www.aezelprojek.nl


Facebook
Mooi Buggenum (BddEh)